Artysta i budowniczy

Franciszek Ajtner

Miejska Biblioteka Publiczna im. Stefana Michalskiego w Chodzieży, z inspiracji Towarzystwa Miłośników Ziemi Chodzieskiej wydała, w 2005 r., książkę „Nauczyciele i wychowawcy”. Ukazała się ona jako trzeci tom cyklu „Zasłużeni dla Ziemi Chodzieskiej”Henryk Zydorczak, prezes TMZCh, pisze we wstępie: „Książka ta ma za zadanie przypomnienie i upamiętnienie sylwetek 25 nauczycieli i wychowawców, którzy ziemi chodzieskiej i jej mieszkańcom oddali swą wiedzę, umiejętności i… siebie, pozostając tu na zawsze”.
Wśród przestawionych w książce osób jest Franciszek Ajtner (1909 -1986) związany z gminą Kaczory. Autorami jego biogramu są Andrzej Ajtner i Wojciech Gapiński. Niżej prezentujemy tekst tego opracowania.


                                           Artysta i budowniczy
Franciszek  Ajtner urodził się 31 marca 1909 r. w
Kcyni, pow. Szubin, woj. Poznańskie. W Kcyni ukończył  Seminarium Nauczycielskie, aktywnie uczestnicząc w ruchu harcerskim. Zdobyte wykształcenie pedagogiczne pozwoliło mu objąć pierwszą posadę nauczycielską w Lipiej Górze koło Szamocina, w której do 1932 r. pełnił funkcję kierownika szkoły podstawowej. Kolejne placówki to Jeziorki koło Piły oraz Śmiłowo, w którym także pełnił funkcję kierownika szkoły podstawowej. W 1939 roku zastała go tam II wojna światowa. Jako pedagog, harcmistrz i oficer Wojska Polskiego znalazł się na liście poszukiwanych, przeznaczonych do likwidacji Polaków należących do inteligencji polskiej, zgodnie z prowadzoną wówczas bezwzględną polityką okupanta. Dzięki ostrzeżeniu przyjaznej Niemki, której mąż był pracownikiem gestapo w Chodzieży, uniknął rozstrzelania podczas masowej egzekucji w Górach Morzewskich. Do wyzwolenia ukrywał się w Puszczy Nadnoteckiej.
Po koszmarze okupacji z wielką energią zaangażował się w odbudowę szkolnictwa Ziemi Chodzieskiej. Morzewo było pierwszą placówką, gdzie ze zniszczeń wojennych, przy pomocy bardzo  solidarnego, miejscowego społeczeństwa, stworzył warunki edukacyjne dla polskich dzieci. W sierpniu 1952 r. Franciszek Ajtner wraz z żoną Kazimierą oraz dziećmi, Wiesławą i Andrzejem, przeprowadzili się do Kaczor, w których spędzili najbardziej aktywne i najdłuższe lata swojej kariery zawodowej. Zamieszkali w budynku szkoły podstawowej. Od września Kazimiera i Franciszek Ajtnerowie rozpoczęli pracę jako nauczyciele. Kazimiera uczyła klasy I-III, Franciszek został kierownikiem szkoły, a w klasach IV-V uczył matematyki, biologii, geografii i muzyki, która była jego pasją.
Umiejętności metodyczne i wrodzone zdolności artystyczne umożliwiły realizację programów edukacyjnych na bardzo wysokim poziomie. Przedwojenne doświadczenia zdobyte w szeregach harcerskich, przekazywane wychowankom, miały głęboki charakter patriotyczny. Chór szkolny, teatrzyk lalek, przedstawienia teatralne, konkursy malarskie, zespół taneczny, szkolne olimpiady sportowe, szkolny zespół muzyczny, uprawy roślin w przyszkolnym ogrodzie były próbką doskonałych umiejętności organizacyjnych.
Oprócz działalności zawodowej angażował się w przedsięwzięcia mające na celu podniesienie rangi kulturalnej społeczeństwa poprzez edukację wieczorową, prowadzenie chóru, reżyserię przedstawień teatralnych dla dorosłych. Nawiązano współpracę z Biblioteką Publiczną będącą w tym okresie miejscowym centrum kulturalnym. Oba ośrodki wspólnie zorganizowały wiele imprez dla lokalnej społeczności: obchody świąt i rocznic państwowych, festyny, majówki, imprezy o charakterze edukacyjnym oraz zabawy. Franciszek Ajtner był jednym z inicjatorów budowy pomnika upamiętniającego tragiczne wydarzenia w Górach Morzewskich.
Pod koniec lat pięćdziesiątych Kaczory znacznie się powiększyły, wzrosła liczba uczniów w szkole, zorganizowano klasę szóstą, a wkrótce siódmą. W czerwcu 1959 r. czworo pierwszych absolwentów opuściło mury szkoły. Istniejący budynek nie mieścił już wszystkich uczniów. Franciszek Ajtner, jako kierownik szkoły, podjął więc starania o budowę nowego obiektu. Tymczasem zaś lekcje odbywały się pomieszczeniach prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej przy ulicy Dworcowej. Jednocześnie Franciszek Ajtner czynił starania o zorganizowanie dokształcania także dorosłych mieszkańców gminy. Chodziło mu przede wszystkim o stworzenie im  możliwości uzupełnienia wykształcenia podstawowego i zdobycia rolniczych kwalifikacji zawodowych (Szkoła Przysposobienia Rolniczego). Pierwsi absolwenci tych placówek otrzymali świadectwa na początku lat sześćdziesiątych. Marzenie Franciszka Ajtnera o nowym budynku szkolnym spełniło się 1 września 1967 r. – wówczas nastąpiło uroczyste otwarcie nowej szkoły podstawowej. Budynek składał się z pięciu izb lekcyjnych, kancelarii i biblioteki a także trzech mieszkań dla nauczycieli.  Brak było jednak sanitariatów, a pomieszczenia były ogrzewane piecami. Tymczasem liczba dzieci w szkole wynosiła około dwustu, uczyło w niej od 6 do 8 nauczycieli, praca szkoły odbywała się w systemie jednozmianowym.
Ponadto Franciszek Ajtner, jako prezes Towarzystwa Przyjaciół Dzieci i pasjonat idei harcerstwa, organizował obozy młodzieżowe nad jeziorami Kopcze i Jachna, a potem w latach sześćdziesiątych kolonie w nowym budynku szkolnym. Dzięki staraniom Franciszka Ajtnera, w zamian za udostępnienie pomieszczeń, Wojewódzki Zarząd Dróg w Poznaniu wybudował dla szkoły kompleks kuchenno-stołówkowy oraz magazyn. Pomieszczenia te służą do dnia dzisiejszego. [Budynek dawnej stołówki w 2014 r. sprzedano prywatnej firmie. Red.]
Franciszek Ajtner – kierownik Szkoły Podstawowej w Kaczorach, w 1972 r. przeszedł na emeryturę i zamieszkał w Poznaniu. Za całokształt pracy zawodowej i społecznej odznaczony został Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Otrzymał także wiele odznaczeń, nagród i wyróżnień.
Zmarł 23 października 1986 r. Pochowano go na cmentarzu Miłostowskim w Poznaniu.  

Andrzej Ajtner
Wojciech Gapiński    
    

Konkurs

Podziel się z nami swoimi starymi zdjęciami

Czekam na wasze stare zdjęcia, którymi moglibyście się z nami podzielić. Poszukaj zdjęcia i prześlij do nas, my klika najciekaszyszych znalezisk nagrodzimy.

Czytaj więcej...