Wielkopolanin z Małopolski i Wołynia

Ruth Kapczyńska „Wacław Popiel herbu Sulima”

W ostatnich latach dzięki wysiłkowi miłośników lokalnej historii wydawane są książki poświęcone poszczególnym miasteczkom, wsiom, osobom.
Ruth Kapczyńska  (w przeszłości dyrektor Zespołu Szkół Gospodarki Żywnościowej im. Michała Drzymały w Brzostowie) wydała książkę pt. „Wacław Popiel herbu Sulima”. Jej bohaterem jest związany z Kostrzynkiem, Mościskami, Brzostowem  i  okolicznymi miejscowościami Wacław Popiel, żyjący w latach 1879 - 1940. Jego barwna postać, osiągnięcia ekonomiczne, działalność społeczna, czyny charytatywne, wyrazistość charakteru, oryginalność osobowości, patriotyzm (za który zapłacił śmiercią w niemieckim obozie koncentracyjnym) a nawet powojenne losy jego rodziny (a także majątku) warte są poznania i popularyzacji. Życiorys Wacława Popiela jest gotowym scenariuszem filmu o polskim losie.

W poniższym szkicu przedstawiającym postać Wacław Popiela wykorzystano informacje podane w książce a także dostępne na stronie internetowej  Szkoły  Podstawowej im. Wacława Popiela w Mościskach (http://spmosciska.szkolnastrona.pl).  Pojawiający się w naszym materiale portret Wacława Popiela namalował Roman Jasiński.


Wacław Popiel urodził się w 1879 r. w Ściborzycach, powiat olkuski, zmarł zamęczony w niemieckim obozie koncentracyjnym Stutthof (Sztutowo) 23.06.1940 r. Był synem Pawła Popiela, profesora  Szkoły Głównej Warszawskiej, oraz Marii z hr. Zamoyskich.
Ukończył gimnazjum klasyczne w Krakowie, był absolwentem wydziału rolniczego na Śląskim Uniwersytecie Fryderyka Wilhelma we Wrocławiu (dzisiejszy Uniwersytet Wrocławski).
Po ukończeniu studiów w 1908 r. pojął za żonę Zofię Annę Ludwikę Krasicką. Z małżeństwa tego urodziło się ośmioro dzieci. Do wybuchu I wojny światowej zarządzał majątkiem swoich teściów w Chołoniowie na Wołyniu. W 1916 r. majątek został spalony przez wojska austriackie. Skutkiem tego wraz z całą rodziną przez 6 kolejnych lat przenosił się z miejsca na miejsce. W 1922 r. wykupił z rąk niemieckiego właściciela majątek Kostrzynek – Mościska w ówczesnym powiecie wyrzyskim (dziś gmina Wysoka, powiat pilski) położony tuż przy ówczesnej granicy z Niemcami. Od tej pory dwór w Kostrzynku (dziś już nieistniejący), stał się domem rodzinnym Popielów.
W  1926 r., kilka tygodni po narodzeniu ostatniej córki,  zmarła jego żona. Aby zapewnić opiekę dzieciom, zgodnie z życzeniem zmarłej, ożenił się po raz drugi z ciotką swojej żony, Józefą Chłapowską.
Wzorowo zarządzał majątkiem, doprowadzając go do maksymalnej wydajności. Pozwoliło to spłacić długi, które zaciągnął poprzedni właściciel. Popielowi pomagały w tym wrodzony dar organizacyjny, a także energia, pracowitość, sumienność i przesadna wręcz pedantyczność. W.Popiel prowadził  działalność społeczną o zasięgu lokalnym i wojewódzkim. Działał w Związku Ziem Zachodnich, Akcji Katolickiej, zakładał, współorganizował  i  prowadził  stowarzyszenia, przedsiębiorstwa rolnicze, przetwórcze i przemysłowe. Przykładem  było powołanie Spółki Rolników w Brzostowie  i założenie tam gorzelni do przerobu ziemniaków z pól gospodarskich.  W 1929 r. na prośbę przyjaciela ks. Kazimierza Malińskiego uratował od upadłości majątek Brzostowo k/Miasteczka Krajeńskiego, który był ośrodkiem wypoczynkowym dla młodzieży akademickiej i seminaryjnej.
Był bardzo religijny. We dworze w Kostrzynku wybudował kaplicę, w której utrzymywał księdza kapelana pełniącego posługę dla ludności miejscowej i Polaków spoza pobliskiej granicy. Wacław Popiel wraz ze swoimi synami często służył  do codziennej mszy św.
Rodziny pracowników W.Popiel otaczał  opieką materialną i zdrowotną. Wspierał materialnie pobliską szkołę powszechną w Mościskach. Znany był  ze swego zaangażowania w rozpowszechnianie prasy. Zwalczał tzw. "złą" prasę (niemiecką) a popierał "dobrą" (polską i katolicką). Kupował i rozdawał l czasopisma i książki, zaopatrując je zawsze w dedykacje.
W chwili zagrożenia II wojną światową Wacław Popiel wysłał, pod koniec sierpnia 1939 r., rodzinę do Radzynia Podlaskiego.   W kierunku wschodnim ewakuował też bydło, a konie pozostawił swoim pracownikom. Tuż po wybuchu wojny W.Popiel udał się wraz z jedną z córek do Warszawy, gdzie niósł pomoc mieszkańcom obleganej stolicy. Po zajęciu Warszawy przez Niemców, wracając do Kostrzynka, został rozpoznany na stacji kolejowej w Miasteczku Krajeńskim i zaaresztowany. Z początkiem 1940 r. trafił do obozu koncentracyjnego w Stutthofie (Sztutowo). Osłabiony i schorowany więzień został zamęczony 23.06.1940 r.  Pochowany najpierw na cmentarzu obozowym, po wojnie został ekshumowany i przeniesiony na Cmentarz Ofiar Hitleryzmu na Zaspie w Gdańsku .
Wacław Popiel przyczynił się do rozwoju gospodarczego okolicy, a jako pochodzący z Małopolski ziemianin zapamiętany był jako krzewiciel polskości i religii katolickiej na terenach silnie w tym czasie zgermanizowanych. Pozostała żywa  pamięć o nim pielęgnowana przez okoliczną ludność mimo długiego okresu komunizmu. W 1994 r. powstał w Zespole Szkół Rolniczych w Brzostowie Uniwersytet Ludowy im. Wacława Popiela. W 1996 r., w kościele parafialnym w Wysokiej, odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą W. Popielowi  i jego małżonce Zofii. W 2000 r. imię  W.Popiela zostało nadane Szkole Podstawowej w Mościskach. Szkoła przejęła opiekę nad grobem pierwszej żony Patrona, na cmentarzu w Wysokiej. W 2001 r. odsłonięto pamiątkową tablicę umieszczoną w parku w Brzostowie

Konkurs

Podziel się z nami swoimi starymi zdjęciami

Czekam na wasze stare zdjęcia, którymi moglibyście się z nami podzielić. Poszukaj zdjęcia i prześlij do nas, my klika najciekaszyszych znalezisk nagrodzimy.

Czytaj więcej...